Stroomtekort in België? Hoe kan dat?

Het is moeilijk om je voor te stellen dat een zo essentiële hulpbron als elektriciteit zou kunnen ontbreken in onze hypergeconnecteerde wereld en ons dagelijks leven met al zijn elektrische toepassingen. Toch is het in uitzonderlijke omstandigheden mogelijk dat het aanbod aan elektriciteit tijdelijk kleiner is dan de vraag. Om te begrijpen waarom moeten we kijken naar het elektriciteitssysteem in zijn geheel.

Elektriciteit kan niet in grote hoeveelheden opgeslagen worden

Om te begrijpen waarom een stroomschaarste ook vandaag de dag nog mogelijk is, moeten we een belangrijk principe voor ogen houden: het is vooralsnog technisch onmogelijk om elektriciteit op grote schaal op te slaan. Elektriciteit moet dus geproduceerd worden op het moment waarop ze verbruikt wordt. Om het elektriciteitsnet normaal te laten werken, moeten de productie en het verbruik van elektriciteit voortdurend in evenwicht worden gehouden.

Op elk moment van de dag het net in evenwicht houden betekent dat men ervoor moet zorgen dat er op elk moment genoeg stroom voorhanden is om aan de vraag van de verbruikers te voldoen. Daarin hebben verschillende spelers een rol:

De elektriciteitsleveranciers en -producenten

De elektriciteitsleveranciers sluiten contracten af met particulieren, ondernemingen en industriële klanten. Zij kopen vervolgens de elektriciteit die ze nodig hebben om aan de vraag van hun klanten te voldoen aan bij de producenten die de elektriciteitscentrales, windturbines of andere productiemiddelen bezitten, zowel in België als in het buitenland. Je betaalt je elektriciteitsfactuur aan de leverancier.

De netbeheerders

De beheerders van het elektriciteitsnet vervoeren de stroom van de centrales naar de verbruikers. Er zijn twee types netbeheerders:

Een transmissienetbeheerder die de elektriciteit op hoogspanning beheert op het nationale niveau, die het hoogspanningsnet onderhoudt en uitbreidt, die in real time controleert of de productie en het verbruik in evenwicht zijn en zo nodig correcties uitvoert. In België is dat Elia.

Meerdere distributienetbeheerders (Eandis, Infrax, Ores, Sibelga...) die elk op een bepaald grondgebied zorgen voor de lokale distributie. Zij zorgen ervoor dat de stroom toekomt in de woningen, ondernemingen, ziekenhuizen, instellingen enz. en onderhouden het laagspanningsnet. Zij zijn het die je meterstanden komen opnemen.

De federale overheid

De federale overheid bepaalt het globale energiebeleid en waakt erover dat de productiemiddelen voor elektriciteit kunnen voorzien in de vraag van de verbruikers van ons land. Ze neemt hiervoor de gepaste maatregelen.

Niet meer genoeg stroom beschikbaar

Het probleem waarmee ons land te maken krijgen als er wordt afgekondigd dat er een kans op elektriciteitsschaarste bestaat, kan je eenvoudigweg als volgt samenvatten: er is in de komende weken of dagen een risico dat we niet genoeg stroom hebben om in ons verbruik te voorzien. Hiervoor zijn er verschillende oorzaken.

Meerdere centrales gesloten of stilgelegd

De voorbije jaren hebben meerdere gascentrales in ons land de deuren gesloten en werd de sluiting van andere aangekondigd, hoofdzakelijk omdat ze niet meer zo rendabel zijn. Bovendien kunnen bepaalde centrales om technische redenen (onderhoud, panne, enz.) of om veiligheidsredenen (periodieke inspectie) tijdelijk stilgelegd worden.

Het is niet altijd mogelijk om genoeg elektriciteit in te voeren

Ons land wordt voor zijn stroomvoorziening alsmaar afhankelijker van de invoer van elektriciteit uit de buurlanden.

In normale omstandigheden is er geen probleem, maar in de winter is ons licht- en verwarmingsverbruik hoger.

De situatie wordt nog moeilijker wanneer productie-eenheden in onze buurlanden stilgelegd zijn of wanneer het zeer koud is in een groot deel van Europa en iedereen op hetzelfde moment meer stroom nodig heeft.

Zelfs indien onze buurlanden genoeg elektriciteit beschikbaar kunnen stellen om in ons verbruik te voorzien, betekent dat trouwens niet noodzakelijk dat we die ook kunnen invoeren: de elektriciteitslijnen die de verschillende landen verbinden hebben technische beperkingen waardoor ze niet meer dan een bepaalde maximumhoeveelheid stroom kunnen vervoeren.

Hernieuwbare energie wordt niet altijd geproduceerd

Naast de conventionele centrales komt een groot deel van de productie vandaag van windturbines en zonnepanelen.

Maar op koude winterdagen is er weinig wind en kan de productie van windenergie onvoldoende zijn. 's Avonds, als we binnen zitten en ons verbruik het hoogst is, is het al donker en produceren de zonnepanelen geen energie meer.